česky  english  polski 

Wyszukiwanie zaawansowane
na_celou_sirku
Photo: Czechtourism
zwrócenie uwagi na artykuł Drukuj Decrease font size Increase font size

Wielkanocne przysmaki

Na Wielkanoc każda prawdziwa gospodyni w Czechach przygotowuje smakowite wypieki świąteczne, na przykład popularne baranki biszkoptowe w polewie czekoladowej lub cukrowej, pierniczki, mazance – ciasta drożdżowe, w kształcie bochenka, z rodzynkami czy judaszki – drożdżowe bułeczki natarte miodem.

Poniżej znajdziecie kilka przepisów na świąteczne smakołyki.

Mazanec

Święta wielkanocne nie mogą obejść się bez słodkiego mazanca, pieczonego tradycyjnie w Wielką Sobotę (w Czechach zwaną Białą Sobotą). Nazwa ciasta pochodzi od dawnego pieczywa wielkanocnego, które kroiło się na kromki i maczało w winie i smarowało (mazało) miodem. Przepisy na mazance różniły się, w zależności od regionu i statusu materialnego gospodarzy. Zwykle przygotowywało się je z ciasta drożdżowego, czasem dodawano migdały i rodzynki lub orzechy i suszone owoce. Wilgotności nadawały ciastu śmietana i twaróg.

Składniki:

     230 g gładkiej mąki

     100 g mąki krupczatki

     1/2 kostki drożdży

     115 ml letniego mleka

     60 g cukru

     1 torebka cukru waniliowego

     70 g miękkiego masła

     4 g soli

     1/2 łyżeczki skórki cytrynowej

     1 jajko

     35 g rodzynek

     35 g posiekanych migdałów

     1 jajko

     50 g płatków migdałowych

     Przygotowanie:

W misce zmieszamy mąkę gładką i krupczatkę, zrobimy w niej dołek, wlejemy 2/3 mleka i dodamy rozdrobnione drożdże. Powoli wymieszamy składniki do uzyskania gęstego ciasta.

Posypiemy ciasto z wierzchu gładką mąką i pozostawimy do wyrośnięcia w ciepłym miejscu na około 30 minut. Dodamy pozostałe składniki, wlejemy resztę mleka i dokładnie wyrobimy. Na końcu wmieszamy rodzynki i migdały.  

Ciasto wyjmiemy z miski i pozostawimy na stolnicy na 30 minut, aby odpoczęło. Uformujemy bochenek, i położymy na blachę. Pozostawimy jeszcze przynajmniej na godzinę w ciepłym miejscu do wyrośnięcia. Wyrośnięty mazanec natrzemy roztrzepanym jajkiem, posypiemy płatkami migdałowymi i lekko natniemy powierzchnię na krzyż.

Pieczemy 40–50 minut w piekarniku rozgrzanym do 160 °C. Po upieczeniu mazanec możemy jeszcze natrzeć rozpuszczonym masłem z dodatkiem rumu i posypać cukrem pudrem.

 

Judaszki wielkanocne

Ciastka drożdżowe, nacierane miodem, najczęściej w kształcie stryczka lub kręconego sznura, piecze się tradycyjnie wieczorem w Wielką Środę (w Czechach zwaną Szkaradną Środą). Zgodnie z tradycją, ten kto zje judaszka o świcie w Wielki Czwartek (w Czechach zwany Zielonym Czwartkiem), przez cały rok będzie chroniony przed ludzką zdradą, ukąszeniem węża i użądleniem pszczoły. Jeśli nie chce się wam wstać o świcie, wystarczy jeśli zjecie judaszka w Wielki Czwartek na śniadanie.

Składniki:

500 g gładkiej mąki

70 g masła w temperaturze pokojowej

2 żółtka

300 ml śmietany do gotowania

80 g cukru kryształu

25 g drożdży

4 g soli

Szczypta startej gałki muszkatołowej

Skórka z 1/4 cytryny

 

Do natarcia:

1 jajko

2 łyżki miodu

1 łyżka masła

 

Przygotowanie:

Wymieszamy drożdże z łyżeczką cukru i zalejemy 100 ml letniej śmietany, wmieszamy łyżkę mąki i pozostawimy do wyrośnięcia.

Wszystkie pozostałe składniki wymieszamy, dodamy zakwas i wyrobimy nie lepiące się ciasto. Ugniatamy około 5-10 minut, aż ciasto będzie gładkie i sprężyste jak plastelina.

Z ciasta uformujemy kulę, włożymy do miski, przykryjemy folią i pozostawimy na około godzinę do wyrośnięcia, powinno podwoić swoją objętość. Wyłożymy ciasto, ugnieciemy, aby uszło z niego powietrze i podzielimy najpierw na cztery części, potem na osiem i w końcu na 24 kawałki takiej samej wielkości.

Z każdego kawałku uformujemy cienki wałeczek około 20-25 cm.  Formujemy węzełki i kładziemy na blachę wyłożoną papierem do pieczenia – ciastka powinny się zmieścić na 2 blachach.

Ciastka natrzemy jajkiem roztrzepanym z 2 łyżkami wody i pozostawimy jeszcze 20 minut do wyrośnięcia. Piekarnik nagrzejemy do 190 stopni.

Wyrośnięte ciastka natrzemy ponownie jajkiem i włożymy do piekarnika. Pieczemy 15 minut na złoty kolor.

Podgrzejemy miód, odstawimy, dodamy masło pokrojone na kosteczki i wymieszamy do rozpuszczenia. Powstałą gęstą masą posmarujemy upieczone judaszki zaraz po wyjęciu z piekarnika. Poczekamy aż wystygną i możemy jeść.

 

Baranek wielkanocny

Baranek z biszkoptowego, ucieranego, serowego lub drożdżowego ciasta jest tradycyjną ozdobą  czeskich stołów w Wielkanoc. Do jego upieczenia potrzebujemy specjalną formę i trochę zręczności.  Z pewnością warto spróbować!

Składniki:

200 g mąki krupczatki

120 g cukru kryształu

 4 łyżki gorącej wody

 4 jajka

 1 garść orzechów włoskich

 rum

 1 cukier waniliowy

 4 łyżki oleju

 1 łyżeczka proszku do pieczenia

 1 garść rodzynek

 tłuszcz do posmarowania formy, bułka tarta do posypania dna

Przygotowanie:

Oddzielimy źółtka od białek. Białka ubijemy na gęstą pianę. Żółtka utrzemy z cukrem kryształem i waniliowym, dodamy gorącą wodę i olej. Lekko wymieszamy mąkę z proszkiem do pieczenia, dodamy posiekane orzechy, rodzynki namoczone wcześniej w rumie. Na końcu dodamy ubite białka. Ciasto biszkoptowe wlejemy do formy natartej tłuszczem i posypanej bułką tartą. Przykryjemy drugą połową formy i pieczemy baranka w 180 °C przez około 40 minut. Po upieczeniu delikatnie oddzielimy ciasto od formy cienkim nożem lub łopatką i pozostawimy do wystygnięcia. Następnie wyjmiemy ciasto. Barankowi zrobimy oczy z rodzynek i polejemy czekoladową lub cytrynową polewą.

 

Farsz wielkanocny

Święta wielkanocne w Czechach kojarzą się z tradycyjnymi potrawami: w Wielką Środę (w Czechach zwaną Szkaradną Środą) jadło się omlety z porwanego ciasta (czes. trhanec), ponieważ danie powinno tego dnia wyglądać brzydko, jak nieudane. W Wielki Czwartek (w Czechach zwany Zielonym Czwartkiem) na stole powinny znaleźć się dania, w których dominował kolor zielony (z dodatkiem pietruszki, szpinaku czy młodych pokrzyw). W Wielki Piątek jedzono ryby lub gęste zupy. W Wielką Sobotę (w Czechach zwaną Białą Sobotą) popularną potrawą był farsz wielkanocny. Na Wielkanoc, obok ciast, mazanców, judaszy, baranków wielkanocnych i innych słodkich przysmaków, na stole królował rosół i pieczone mięso. W Poniedziałek Wielkanocny  szykowano głównie dania z jajek i pieczono następną porcję farszu wielkanocnego.

Tradycyjnym składnikiem farszu jest mięso wędzone z dodatkiem świeżych ziół.

Składniki:

800 g mięsa wędzonego

8 rogalików lub 1 bułka paryska

8 jajek

250 ml mleka

sól i pieprz

gałka muszkatołowa

kilka garści ziół, według uznania – młode pokrzywy, natka, szczypiorek, ...

smalec i bułka tarta do posypania formy

 

Przygotowanie:

Mięso wędzone ugotujemy w wodzie i pozostawimy do wystygnięcia. Pokroimy następnie w kosteczki.

Rogaliki lub bułkę paryską pokroimy w kosteczki i włożymy do większej miski. Żółtka roztrzepiemy w mleku, posolimy, popieprzymy i doprawimy gałką muszkatołową. Wlejemy na pieczywo i pozostawimy do nasiąknięcia. Dodamy pokrojone mięso. Zioła posiekamy, dodamy do miski i wszystko wymieszamy. Na końcu dodamy pianę z białek.

Formę do pieczenia posmarujemy smalcem, posypiemy bułką tartą i wlejemy ciasto. Pieczemy w 200 stopniach przez około 35–40 minut na złoty kolor.

 

Więcej przepisów kulinarnych w języku polskim znajdziecie na stronie http://www.czechspecials.cz/uvod?lang=pl-pl